Data publikacji: 29 stycznia 2026 Kategoria: Prawo Pracy / Kadry i Płace Autor: Zespół Delegal
Przez lata słyszeliśmy, że „umowa śmieciowa” nie liczy się do emerytury ani do urlopu. Rok 2026 przyniósł historyczną zmianę w Kodeksie pracy. Okresy zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych oraz prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG) są teraz traktowane na równi z etatem przy ustalaniu uprawnień pracowniczych. Co to oznacza dla Twoich 26 dni urlopu?
Zmiana ta jest efektem wieloletnich prac nad zrównaniem sytuacji na rynku pracy i odpowiedzią na wymogi unijne. Dla pracowników to świetna wiadomość. Dla działów HR – potężne wyzwanie biurokratyczne.
Koniec z „obywatelem drugiej kategorii”
Do końca 2025 roku, aby uzyskać prawo do wyższego wymiaru urlopu (26 dni zamiast 20), trzeba było wykazać 10-letni staż pracy (wliczając w to szkołę średnią i studia). Osoby pracujące latami na umowach zlecenia lub samozatrudnione (B2B) często nie mogły dobić do tego progu, mimo że realnie pracowały ciężej niż etatowcy.
Od 1 stycznia 2026 r. do stażu pracy wliczamy:
- Umowy zlecenia (i inne umowy o świadczenie usług), od których odprowadzano składki emerytalne i rentowe.
- Prowadzenie działalności gospodarczej (B2B), pod warunkiem opłacania składek (także w okresach preferencyjnych – jak Mały ZUS Plus, ale z wyłączeniem „ulgi na start” bez składek społecznych – tu interpretacje są wciąż płynne).
- Okresy bycia osobą współpracującą (tj. członek rodziny – małżonek, dzieci, rodzice, macocha/ojczym), który pomaga przedsiębiorcy w prowadzeniu jednoosobowej działalności, pozostając z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
Co zyskujesz jako pracownik?
Jeśli Twoja historia zatrudnienia to mieszanka etatu, zleceń i faktur, prawdopodobnie już dzisiaj przysługuje Ci:
– 26 dni urlopu wypoczynkowego (zamiast 20);
– wyższe dodatki stażowe (jeśli Twój pracodawca je wypłaca);
– szybsze prawo do nagród jubileuszowych (w budżetówce).
Przykład:
Anna (28 lat) po studiach (8 lat stażu z tytułu nauki) pracowała przez 3 lata wyłącznie na umowie zlecenia. Do 2025 r. jej staż wynosił tylko 8 lat (nauka), więc miała 20 dni urlopu.
W 2026 r.: Jej staż to 8 lat (nauka) + 3 lata (zlecenie) = 11 lat. Anna automatycznie zyskuje prawo do 26 dni urlopu.
Jak to udowodnić? (Wskazówka dla HR i Pracowników).
Pracodawca nie „zgadnie”, co robiłeś 5 lat temu. Musisz to udokumentować.
Świadectwa pracy to za mało. Teraz kluczowym dokumentem staje się Zaświadczenie z ZUS potwierdzające okresy podlegania ubezpieczeniom społecznym z określonych tytułów.
Uwaga Pracodawcy!
Jako właściciel firmy musisz przygotować się na falę wniosków o przeliczenie stażu pracy i… wypłatę zaległych świadczeń (jeśli przepisy przejściowe na to pozwalają) lub korektę wymiaru urlopu na bieżący rok. Ignorowanie nowych przepisów to prosta droga do przegranej w Sądzie Pracy.
Nowe przepisy zawierają luki interpretacyjne, szczególnie w kontekście zbiegu tytułów do ubezpieczeń czy okresów zawieszenia działalności gospodarczej. Prawo pracy zmienia się szybciej niż kiedykolwiek. Bądź o krok przed zmianami z DeLegal.